Α. Ανατομία άνθους
Μια πρόταση εργαστηριακής διδασκαλίας της γονιμοποίησης στους φυτικούς οργανισμούς μπορεί να περιλαμβάνει τόσο τη μακροσκοπική παρατήρηση της ανατομίας λουλουδιών, που είναι τα αναπαραγωγικά όργανα των φυτών, όσο και την παρατήρηση των επιμέρους οργάνων τους σε στερεοσκόπιο. Είναι προτιμότερη η επιλογή τέλειων λουλουδιών μεγάλου μεγέθους και η αποφυγή φυτών που διαθέτουν σύνθετα άνθη (όπως για παράδειγμα το κοινό λουλούδι της μαργαρίτας). Ένα λουλούδι που προσφέρεται για τέτοια παρατήρηση είναι το φυτό “κρινάκι” (Lilium sp., Εικόνα 1). Σε στερεοσκόπιο μπορούν να παρατηρηθούν με ευκρίνεια τόσο η συγκέντρωση γυρεόκοκκων στους ανθήρες όσο και οι σπερματικές βλάστες σε εγκάρσια τομή της ωοθήκης.
Εικόνα 1
Β. Γυρεοσωλήνες
Μια επιπλέον πρόταση περιλαμβάνει την παρατήρηση στο μικροσκόπιο γυρεοσωλήνων που αναπτύσσονται in vitro όταν προσθέτουμε κατάλληλο γονιμοποιητικό διάλυμμα σε γυρεόκκοκους διαφόρων φυτών. Ο αριθμός των γυρεόκκοκων που αναπτύσσουν γυρεοσωλήνες καθώς και η ποιότητα των προεκβολών αυτών εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες μεταξύ των οποίων το γονιμοποιητικό μέσο, το δείγμα γυρεόκκοκων, η χρονική περίοδος λήψης του δείγματος και η εφαρμοζόμενη τεχνική. Για τις ανάγκες του πειράματος στο πλαίσιο της επιμόρφωσης συλλέχθηκαν γυρεόκοκκοι από διάφορα άνθη με κριτήριο τη συχνότητα εμφάνισης του άνθους στην περιοχή κατά την περίοδο ανθοφορίας του. Φυτά που έδωσαν ικανοποιητική εικόνα ανεπτυγμένων γυρεοσωλήνων είναι το βιβούρνο, η άγρια ρόκα, η βρούβα (περίοδος λήψης δειγμάτων: τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου) καθώς και το σπάρτο (περίοδος λήψης δείγματος: αρχές Μαΐου).
Εικόνα 2. Α. Βιβούρνο. Β. Βρούβα. Γ. Ρόκα. Δ. Σπάρτο
Επιπλέον χρησιμοποιήθηκε ένα γονιμοποιητικό μέσο και δύο διαφορετικές τεχνικές ανάπτυξης γυρεοσωλήνων. Η παρασκευή του γονιμοποιητικού μέσου καθώς και οι διαφορετικές τεχνικές παρατήρησης περιγράφονται αναλυτικά στη συνέχεια.
Μέσο ανάπτυξης γυρεοσωλήνων
Για την παρασκευή του μέσου αναμειγνύουμε ίσους όγκους των διαλυμάτων αλάτων και ζάχαρης που περιγράφονται παρακάτω:
1. Διάλυμα αλάτων ( Για την παρασκευή 1L διαλύματος)
0.417g (Ca(NO3)2
0.2g H3BO3
0.101g KNO3
0.217g MgSO4.7H2O
3.5 ml NH4OH, 1M
2. Διάλυμα ζάχαρης
41g ζάχαρης σε 100ml νερό
Τεχνικές παρατήρησης
Α’ τεχνική: Εναπόθεση γυρεόκοκκων (για να πάρουμε ικανοποιητική ποσότητα γυρεόκοκκων αρκεί να διαταράξουμε ελαφρά τον ανθήρα με τη βοήθεια βελόνας μικροσκοπίου) σε μια σταγόνα του γονιμοποιητικού μέσου και παρατήρηση σε καλυπτρίδες τοποθετημένες αντεστραμμένα σε υγρό θάλαμο (που περιέχει μερικές σταγόνες του γονιμοποιητικού μέσου). Η παρατήρηση στο μικροσκόπιο πραγματοποιείται μερικές ώρες μετά την εναπόθεση στα διαλύματα ή την επόμενη ημέρα (Εικόνα 3).
Εικόνα 3
Σημειώνεται ότι για την κατασκευή του υγρού θαλάμου αρκεί να κόψουμε τη βάση από ένα πλαστικό καπάκι και να κολλήσουμε (χρησιμοποιώντας κόλλα σιλικόνης) τον πλαστικό δακτύλιο μικρού βάθους που προκύπτει πάνω σε αντικειμενοφόρα πλάκα.
Β’ τεχνική: Αφού αναμείξουμε τα δύο υγρά διαλύματα σε ίσους όγκους, το διάλυμα που προκύπτει στερεοποιείται με την προσθήκη μικρής ποσότητας άγαρ (0,5% w/v στο τελικό διάλυμα). Το άγαρ διαλύεται με θέρμανση ενώ το τελικό διάλυμα όσο είναι ακόμη ζεστό τοποθετείται με σταγονόμετρο σε αντικειμενοφόρο πλάκα. Στην επιφάνεια του τζελ που έχει δημιουργηθεί εναποτίθεται το δείγμα γυρεόκοκκων, και τέλος η πλάκα φυλάσσεται αντεστραμμένη σε υγρό θάλαμο (Εικόνες 4, 5).
Εικόνα 4
Εικόνα 5
Η παρατήρηση στο μικροσκόπιο πραγματοποιείται την επόμενη ημέρα.
